Ο οδοντίατρος δεν χρειάζεται να είναι Superman: 10 μαθήματα ηγεσίας από δύο πρώην CEOs
8 Αυγούστου 2026
Της Μαρίας Αντωνιάδου
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οδοντιατρικής Επαγγελματικής Πρακτικής Οδοντιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών |
Οδοντίατρος | Πανεπιστημιακός | Ερευνήτρια | Συγγραφέας | Ακαδημαϊκή και Επιστημονική Υπεύθυνη Προγραμμάτων Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης
Τι μπορεί να μάθει ένα σύγχρονο οδοντιατρείο από το βιβλίο «2 ex CEOs συζητούν»
Υπάρχει ένας μύθος που επιβιώνει εντυπωσιακά καλά στον κόσμο των επιχειρήσεων: ο καλός ηγέτης πρέπει να γνωρίζει τα πάντα, να προβλέπει τα πάντα, να αποφασίζει γρήγορα, να μην αμφιβάλλει, να μη φοβάται και —κυρίως— να μη δείχνει ποτέ ότι δεν έχει την απάντηση.
Στην οδοντιατρική έχουμε δημιουργήσει τη δική μας εκδοχή αυτού του μύθου.
Ο οδοντίατρος πρέπει να είναι εξαιρετικός κλινικός, σωστός εργοδότης, οικονομικός διαχειριστής, υπεύθυνος ανθρώπινου δυναμικού, marketer, διαπραγματευτής, coach της ομάδας του, ειδικός στην εμπειρία του ασθενούς και, κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, να θυμάται ότι πρέπει και ο ίδιος να έχει μια ζωή.
Μικρή λεπτομέρεια: αυτός ο άνθρωπος δεν υπάρχει.
Το βιβλίο 2 ex CEOs συζητούν των Κώστα Δερμούση και Στάθη Λοΐζου ξεκινά ουσιαστικά από αυτή την απομυθοποίηση.
Μέσα από τις συζητήσεις δύο έμπειρων CEOs, του Παύλου και του Κίμωνα, οι συγγραφείς δεν επιχειρούν ακόμη μία «αγιογραφία» της επιτυχημένης ηγεσίας. Αντίθετα, βάζουν στο τραπέζι όσα συνήθως κρύβονται κάτω από αυτό: ανασφάλεια, φόβο αποτυχίας, λανθασμένες αποφάσεις, δυσκολία ανάθεσης, αβεβαιότητα, προβλήματα επικοινωνίας και προσωπικά όρια.
Και ακριβώς γι’ αυτό οι προβληματισμοί τους έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το σύγχρονο οδοντιατρείο.
Γιατί ένα οδοντιατρείο μπορεί να μην έχει CEO με τον εταιρικό τίτλο του όρου, έχει όμως κάποιον που καθημερινά κάνει ακριβώς αυτή τη δουλειά.
Τον οδοντίατρο-ιδιοκτήτη.
- Πριν ηγηθείς της ομάδας σου, πρέπει να μπορείς να ηγηθείς του εαυτού σου
Μία από τις ισχυρότερες ιδέες που αναδεικνύονται γύρω από το βιβλίο είναι απλή:
ο δυσκολότερος άνθρωπος που καλείται να διοικήσει ένας ηγέτης είναι ο ίδιος του ο εαυτός.
Στο οδοντιατρείο αυτό αποκτά πολύ συγκεκριμένη σημασία.
Πώς αντιδράς όταν το πρόγραμμα καταρρέει;
Τι κάνεις όταν ένας ασθενής διαμαρτύρεται;
Πώς συμπεριφέρεσαι όταν ένας συνεργάτης κάνει λάθος;
Μπορείς να διαχειριστείς τον εκνευρισμό σου χωρίς να τον μεταφέρεις στην ομάδα;
Μπορείς να αναγνωρίσεις ότι ίσως εσύ δημιούργησες ένα πρόβλημα που τώρα κατηγορείς τους άλλους ότι δεν μπορούν να λύσουν;
Η ηγεσία δεν αρχίζει από το πώς διορθώνουμε τους άλλους.
Αρχίζει από το πώς διαχειριζόμαστε τον εαυτό μας όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως θέλουμε.
- Ο μύθος του αλάνθαστου ηγέτη κοστίζει ακριβά
Πολλοί επαγγελματίες θεωρούν ότι το «δεν ξέρω» αποδυναμώνει το κύρος τους.
Συμβαίνει συχνά και στους οδοντιάτρους.
Όμως μια ομάδα δεν χρειάζεται έναν άνθρωπο που προσποιείται ότι γνωρίζει τα πάντα.
Χρειάζεται έναν άνθρωπο που μπορεί να πει:
«Δεν είμαι βέβαιος. Ας το εξετάσουμε.»
«Έκανα λάθος.»
«Τι βλέπετε εσείς που ίσως δεν βλέπω εγώ;»
Η ευαλωτότητα δεν σημαίνει έλλειψη ηγεσίας.
Όταν συνοδεύεται από επάρκεια και υπευθυνότητα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ώριμης ηγεσίας.
Ο ηγέτης που πρέπει πάντα να έχει δίκιο δημιουργεί γύρω του ανθρώπους που σταδιακά μαθαίνουν να σωπαίνουν.
Και αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο από ένα λάθος.
- Αν η ομάδα σου δεν αποφασίζει τίποτα χωρίς εσένα, δεν έχεις ομάδα
«Γιατρέ, τι να κάνω;»
Μερικές φορές αυτή είναι μια απολύτως φυσιολογική ερώτηση.
Όταν όμως ακούγεται είκοσι φορές την ημέρα για θέματα που θα μπορούσαν να έχουν λυθεί χωρίς την παρουσία του οδοντιάτρου, υπάρχει οργανωσιακό πρόβλημα.
Ο οδοντίατρος συχνά παραπονιέται:
«Πρέπει να τα κάνω όλα εγώ.»
Η δύσκολη ερώτηση είναι:
Ποιος έμαθε την ομάδα ότι όλα πρέπει να περνούν από εσένα;
Η ανάθεση δεν είναι απλώς μεταβίβαση μιας εργασίας.
Είναι μεταβίβαση ενός κατάλληλου βαθμού ευθύνης, εξουσίας και εμπιστοσύνης.
Αν αναθέτω μια εργασία αλλά απαιτώ έγκριση σε κάθε μικρό βήμα, δεν έχω κάνει delegation.
Έχω δημιουργήσει έναν πιο περίπλοκο τρόπο micromanagement.
- Η ανάγκη για έλεγχο συχνά μεταμφιέζεται σε «υψηλά standards»
«Θέλω να γίνεται σωστά.»
Απόλυτα λογικό.
Ιδιαίτερα στην υγειονομική φροντίδα, όπου η ποιότητα και η ασφάλεια δεν είναι διαπραγματεύσιμες.
Υπάρχει όμως μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο:
«έχουμε σαφή πρότυπα ποιότητας»
και στο:
«μόνο εγώ μπορώ να το κάνω σωστά».
Το πρώτο δημιουργεί σύστημα.
Το δεύτερο δημιουργεί εξάρτηση.
Ένας ώριμος ηγέτης δεν επιδιώκει να γίνει απαραίτητος σε κάθε διαδικασία.
Επιδιώκει να δημιουργήσει μια ομάδα που μπορεί να λειτουργεί σωστά ακόμη και όταν εκείνος δεν βρίσκεται στο δωμάτιο.
- Η σιωπή της ομάδας δεν σημαίνει συμφωνία
Υπάρχουν οδοντιατρεία όπου κανείς δεν διαφωνεί ποτέ με τον ιδιοκτήτη.
Αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη εξαιρετικής ηγεσίας.
Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι οι άνθρωποι έχουν καταλάβει πως η διαφωνία δεν αξίζει το κόστος.
Όταν οι συνεργάτες σταματούν να ρωτούν, να προτείνουν, να επισημαίνουν προβλήματα ή να αμφισβητούν μια απόφαση, ο οργανισμός χάνει ένα από τα σημαντικότερα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησής του.
Ο βοηθός που παρατηρεί μια δυσλειτουργία.
Η γραμματεία που ακούει επανειλημμένα το ίδιο παράπονο.
Ο συνεργάτης που βλέπει ότι μια διαδικασία δεν λειτουργεί.
Όλοι διαθέτουν πληροφορία που ο ιδιοκτήτης δεν έχει.
Η πραγματική ερώτηση λοιπόν δεν είναι:
«Γιατί οι άνθρωποί μου δεν μιλούν;»
Αλλά:
«Τι συμβαίνει όταν μιλούν;»
- Κριτική σκέψη σημαίνει να αμφισβητείς και τις δικές σου βεβαιότητες
«Οι ασθενείς θέλουν μόνο χαμηλές τιμές.»
«Οι νέοι συνεργάτες δεν έχουν επαγγελματισμό.»
«Οι βοηθοί δεν αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες.»
«Το marketing δεν ταιριάζει στην υγεία.»
«Στο δικό μου οδοντιατρείο αυτό δεν γίνεται.»
Πόσα από αυτά είναι δεδομένα και πόσα είναι πεποιθήσεις που επαναλαμβάνονται τόσο συχνά ώστε τελικά αντιμετωπίζονται σαν δεδομένα;
Η κριτική σκέψη στην ηγεσία απαιτεί μια δύσκολη συνήθεια:
να αναζητούμε στοιχεία που ενδέχεται να αποδείξουν ότι κάνουμε λάθος.
Ο καλός manager δεν ρωτά μόνο:
«Πώς θα αποδείξω ότι η απόφασή μου είναι σωστή;»
Ρωτά και:
«Τι θα μπορούσε να αποδείξει ότι είναι λάθος;»
Εκεί αρχίζει η πραγματική λήψη αποφάσεων.
- Το πενταετές πλάνο δεν είναι συμβόλαιο με το μέλλον
Η στρατηγική παραμένει απαραίτητη.
Αλλά η στρατηγική δεν είναι πρόβλεψη.
Ψηφιακή οδοντιατρική, τεχνητή νοημοσύνη, μεταβολές στο κόστος, νέες απαιτήσεις ασθενών, δυσκολία εύρεσης προσωπικού, κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές μπορούν να μεταβάλουν γρήγορα το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί ένα οδοντιατρείο.
Άρα ο σύγχρονος σχεδιασμός χρειάζεται δύο πράγματα ταυτόχρονα:
κατεύθυνση και προσαρμοστικότητα.
Να γνωρίζουμε πού θέλουμε να πάμε, χωρίς να ερωτευόμαστε τόσο πολύ το αρχικό μας πλάνο ώστε να συνεχίζουμε να το ακολουθούμε όταν η πραγματικότητα έχει ήδη αλλάξει.
Η στρατηγική δεν είναι η ικανότητα να προβλέψεις σωστά το μέλλον.
Είναι η ικανότητα να προσαρμοστείς χωρίς να χάσεις τον προσανατολισμό σου.
- Η κουλτούρα του οδοντιατρείου δεν είναι αυτό που γράφει ο τοίχος
«Σεβασμός – Ποιότητα – Ασθενής στο επίκεντρο – Ομαδικότητα.»
Ωραίες λέξεις.
Αλλά η πραγματική κουλτούρα ενός οργανισμού φαίνεται αλλού.
Τι συμβαίνει όταν κάποιος κάνει λάθος;
Πώς μιλάμε για έναν δύσκολο ασθενή όταν έχει κλείσει η πόρτα;
Πώς αντιμετωπίζουμε έναν νέο βοηθό;
Τι συμπεριφορά ανεχόμαστε από έναν πολύ παραγωγικό αλλά τοξικό συνεργάτη;
Ποιος παίρνει τα εύσημα όταν κάτι πάει καλά;
Ποιος παίρνει την ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά;
Κουλτούρα είναι η συμπεριφορά που επαναλαμβάνεται και τελικά θεωρείται φυσιολογική.
Όχι η δήλωση αξιών στην ιστοσελίδα.
- Η ακεραιότητα φαίνεται περισσότερο όταν κοστίζει
Είναι εύκολο να μιλάμε για αξίες όταν δεν χρειάζεται να θυσιάσουμε τίποτα.
Η ακεραιότητα όμως δοκιμάζεται όταν η σωστή επιλογή έχει κόστος.
Όταν πρέπει να παραδεχθείς ένα λάθος.
Όταν πρέπει να χάσεις έσοδα για να προστατεύσεις έναν ασθενή.
Όταν ένας εξαιρετικά παραγωγικός συνεργάτης συμπεριφέρεται άσχημα στην ομάδα.
Όταν πρέπει να εξηγήσεις με διαφάνεια μια οικονομική χρέωση.
Όταν το βραχυπρόθεσμο επιχειρηματικό συμφέρον συγκρούεται με αυτό που θεωρείς επαγγελματικά σωστό.
Στην υγεία, περισσότερο ίσως από οποιονδήποτε άλλο κλάδο, η ακεραιότητα δεν αποτελεί «soft skill».
Αποτελεί μέρος του επαγγελματισμού.
- Η επιτυχία του ηγέτη φαίνεται όταν οι άλλοι δεν τον χρειάζονται για τα πάντα
Ίσως αυτό να είναι το δυσκολότερο μάθημα.
Ο ανασφαλής ηγέτης αισθάνεται σημαντικός όταν όλοι τον χρειάζονται.
Ο ώριμος ηγέτης αισθάνεται επιτυχημένος όταν οι άνθρωποί του μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς τη συνεχή παρέμβασή του.
Στόχος της ηγεσίας δεν είναι να δημιουργεί followers.
Είναι να δημιουργεί ανθρώπους ικανούς να σκέφτονται, να αποφασίζουν, να αναλαμβάνουν ευθύνη και, στα όρια του ρόλου τους, να ηγούνται και οι ίδιοι.
Για ένα οδοντιατρείο αυτό σημαίνει μετάβαση:
από τις εντολές στις σαφείς προσδοκίες,
από τον έλεγχο στην υπευθυνότητα,
από το «ρώτα με για όλα» στο «ξέρεις πότε μπορείς να αποφασίσεις»,
από την εξάρτηση στο ownership.
Και τελικά, ποιος είναι ο CEO του οδοντιατρείου;
Ο οδοντίατρος που δημιουργεί τη δική του επαγγελματική μονάδα αποκτά κάποια στιγμή έναν δεύτερο ρόλο για τον οποίο η πανεπιστημιακή του εκπαίδευση συνήθως τον έχει προετοιμάσει ελάχιστα.
Παραμένει κλινικός.
Αλλά ταυτόχρονα γίνεται ηγέτης ενός μικρού οργανισμού.
Και ίσως εκεί βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα που μπορούμε να κρατήσουμε από τη συζήτηση των δύο πρώην CEOs:
Δεν χρειάζεται να γνωρίζεις τα πάντα για να ηγηθείς καλά.
Χρειάζεται να γνωρίζεις πότε πρέπει να αποφασίσεις.
Πότε πρέπει να ακούσεις.
Πότε πρέπει να ζητήσεις βοήθεια.
Πότε πρέπει να αναθέσεις.
Πότε πρέπει να αλλάξεις γνώμη.
Και πότε πρέπει να κοιτάξεις τον εαυτό σου πριν κοιτάξεις την ομάδα σου.
Η ώριμη ηγεσία δεν βρίσκεται στην τελειότητα.
Βρίσκεται στην αυτογνωσία, στην κριτική σκέψη, στην ακεραιότητα και στην ικανότητα να δημιουργείς ανθρώπους που σταδιακά χρειάζονται λιγότερο τον έλεγχό σου και περισσότερο την εμπιστοσύνη σου.
Και ίσως τότε συμβαίνει κάτι παράδοξο:
όσο λιγότερο απαραίτητος γίνεσαι για την καθημερινή λειτουργία της ομάδας σου, τόσο περισσότερο έχεις πετύχει ως ηγέτης.
Μια αφορμή για το άρθρο
Το άρθρο εμπνεύστηκε από τους προβληματισμούς που αναπτύσσονται στο βιβλίο:
Δερμούσης, Κ.; Λοΐζος, Σ. 2 ex CEOs συζητούν: 15 ξεχωριστές συναντήσεις και 2 εξομολογήσεις. The Law of Success Publishing, 2026.
Οι παραπάνω εφαρμογές στην ηγεσία, την οργάνωση και τη λειτουργία της οδοντιατρικής ομάδας αποτελούν προσαρμογή και σχολιασμό των ευρύτερων θεμάτων του βιβλίου στο ιδιαίτερο περιβάλλον της σύγχρονης οδοντιατρικής πρακτικής.
